Πρόσθετη Διδακτική Αποτυχία

ή

Το κοινωνικό κόστος παρωχημένων αντιλήψεων

Με μια τεράστια και πολυδάπανη διαφημιστική καμπάνια το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί για πολλοστή φορά να στηρίξει την Πρόσθετη Διδακτική Στήριξη (Π.Δ.Σ.) δηλαδή το φροντιστήριο μέσα στο κρατικό σχολείο.

 Ποιες επισημάνσεις, όμως, μπορούν να γίνουν σε σχέση με τη μεθοδολογία μιας ανταγωνιστικής διαφήμισης;

       Η τηλεοπτική προβολή της Π.Δ.Σ. απαξίωνε με αφοριστικούς όρους μαθητικής διαλέκτου τα ιδιωτικά φροντιστήρια με αποτέλεσμα να απαγορευθεί άμεσα από τις αρμόδιες επιτροπές έλεγχου διαφημίσεων, καθώς προσέκρουσε σε άρθρα του Ελληνικού Κώδικα Διαφήμισης.
Η επιλογή βέβαια μιας σκληρής και αντιδεολογικής διαφήμισης έχει τις  ρίζες της σε μύθους και ιδεοληψίες με τις οποίες η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ θωπεύει το κοινό αίσθημα,
διασπαθίζοντας για το λόγο αυτό πολύτιμους πόρους ­ – εθνικούς και κοινοτικούς ­ – που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν καλύτερα, καθώς έχουμε φθάσει στο ακραίο φαινόμενο οι γονείς ­ – πλούσιοι και φτωχοί –­ να πληρώνουν δύο φορές: μια για υπηρεσίες μιας αναποτελεσματικής και υποβαθμισμένης κρατικής παιδείας και άλλη μια για τη φοίτηση των παιδιών τους σε ιδιωτικά σχολεία και φροντιστήρια που είναι απαραίτητα για τις γενικές εξετάσεις που το ίδιο το Λύκειο απαιτεί.

       Η έντυπη διαφήμιση έχει ως κεντρικό σύνθημα " Ποιος μπορεί να σε βοηθήσει καλύτερα από το ίδιο σου το σχολείο ; " , με αποτέλεσμα να κυκλοφορεί μεταξύ των μαθητών η άμεση απάντηση "το Φροντιστήριο". Η ουσιαστική αλλαγή διαπιστώνεται πάντως στα επιχειρήματα που επιστρατεύει το Υπουργείο Παιδείας κατά των Φροντιστηρίων, καθώς παραδέχεται πανηγυρικά ότι οι μαθητές χρειάζονται φροντιστήριο, ενώ παλαιότερα διατύπωνε την άποψη ότι τα Φροντιστήρια είναι περιττά και οι μαθητές καταφεύγουν σ΄ αυτά για " ψυχολογικούς λόγους ".

Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ επιχειρεί για πολλοστή φορά να υλοποιήσει ιδέα του εθνικού φροντιστηρίου με υλικά κατεδάφισης, χωρίς να συνειδητοποιεί την αδυναμία των δομών του και του ίδιου του σχολείου. Όλοι γνωρίζουν ότι στο κρατικό σχολείο δεν έχουν διασφαλισθεί οι προϋποθέσεις της καλής λειτουργίας του. Μεσούντος του Οκτωβρίου πολλά Λύκεια δεν έχουν σταθεροποιήσει  το πρόγραμμα των μαθημάτων τους και το επιτελείο των διδασκόντων καθηγητών, καθώς οι ελλείψεις δεν επισημάνθηκαν έγκαιρα, με αποτέλεσμα την απώλεια ενός σημαντικού μέρους των διδακτικών ωρών. Ακόμη όμως και όταν όλα αυτά τακτοποιηθούν, ξαναζεί κανένας την πολύχρονη τραγωδία της καθυστερημένης παράδοσης των βιβλίων, που αδρανοποιεί την εκπαιδευτική διαδικασία, σε πολλά μαθήματα αυξημένης βαρύτητας, παρά τα βήματα προόδου που αναμφισβήτητα παρατηρήθηκαν φέτος.

Είναι λογικό ένα τέτοιο σχολείο να αδυνατεί να υλοποιήσει τα προγράμματα της Πρόσθετης Διδακτικής Στήριξης, αν μάλιστα αναλογισθεί κανείς τον παραλογισμό της περσινής χρονιάς, όπου ο τυχαίος προγραμματισμός εκδρομών – εξετάσεων και οι διακοπές του Πάσχα " έκλεισαν " ουσιαστικά το σχολικό έτος στις 20 Απριλίου, ενώ οι εξετάσεις άρχιζαν στις 20 Μαΐου. Ποια βοήθεια και ποια διδακτική στήριξη παρείχε πέρυσι το εκπαιδευτικό μας σύστημα στους μαθητές της Β΄ και της Γ’ Λυκείου στην πιο κρίσιμη περίοδο;

Ποιος μπορεί να εμπιστευθεί το κρατικό σχολείο εν όψει γενικών εξετάσεων;

Ποια στοιχεία όμως οδηγούν τεκμηριωμένα στην απαξία του προγράμματος;

       Η έκθεση αξιολόγησης της Π.Δ.Σ. για τα έτη 1999 – 2001 υπήρξε πραγματικός κόλαφος από κάθε άποψη. Από τα 24 δις του προγράμματος απορροφήθηκαν μόνο τα 6 δις. Τα υπόλοιπα μεταφέρθηκαν στο Γ΄ Κ.Π.Σ..  Η εγκατάλειψη από τα παιδιά ήταν ιδιαίτερα υψηλή και έφθανε το 35% με βασικότερη αιτία διακοπής τη μη ικανοποίηση των μαθητών από τους διδάσκοντες καθηγητές. Το πλέον όλως ενδεικτικό στοιχείο της πρόσθετης διδακτικής αποτυχίας υπήρξε το γεγονός ότι το 84% των μαθητών που παρακολούθησαν το πρόγραμμα έχασαν τη χρονιά τους. Αποτέλεσμα της αρνητικής έκθεσης αξιολόγησης υπήρξε ο περιορισμός της χρηματοδότησης από τα 112 δις που είχαν εκχωρηθεί αρχικά στα 46 δις. Η έκθεση αξιολόγησης του προγράμματος για τα έτη 2001 – 2002 δεν έχει ανατεθεί ακόμα παρά το γεγονός ότι έπρεπε να κατατεθεί τον Ιούνιο του 2002 με προφανή στόχο την απόκρυψη των στοιχείων που θα καταδείξουν την αναποτελεσματικότητα του εγχειρήματος.

       Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας η Πρόσθετη Διδακτική Στήριξη στα Λύκεια έχει αποτύχει πλήρως. Χαρακτηριστικά, σχεδόν 9 στους 10 μαθητές απορρίπτουν το θεσμό της ΠΔΣ και προτιμούν τα ιδιωτικά Φροντιστήρια.
Οι λόγοι της απόρριψης που αναφέρονται είναι το μη βολικό ωράριο, το χαμηλό επίπεδο διδασκαλίας και η μη ικανοποίηση από τους καθηγητές που διδάσκουν. 

       Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Κάπα Research για λογαριασμό της ΟΕΦΕ τον Οκτώβριο του 2001 στο Λεκανοπέδιο της Αττικής τα ιδιωτικά Φροντιστήρια εμφανίζονται ως η πιο σίγουρη λύση για ένα μαθητή που επιθυμεί καλά αποτελέσματα. Το ποσοστό μάλιστα των παιδιών που παρακολουθούν Π.Δ.Σ. στην Β΄ και Γ΄ Λυκείου είναι ελάχιστο και μόνο στην Α΄ Λυκείου υπάρχει μικρή προσέλευση με φθίνουσα όμως πορεία και υψηλά ποσοστά εγκατάλειψης.

Εσάς το παιδί σας παρακολουθεί;
(η ερώτηση έγινε σε γονείς μαθητών της Β΄& Γ΄ Λυκείου)

Σχόλιο: Ένα σημαντικό ποσοστό μαθητών περίπου 20% καταφεύγουν στην " μαύρη παιδεία " των ιδιαίτερων μια ανοιχτή πληγή στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Τα  αφορολόγητα υπερκέρδη των ιδιαίτερων μαθημάτων που στρατολογούν την  πελατεία τους με το δέλεαρ του προφορικού βαθμού ξεπέρασαν τα 250 δις δραχμές  τη χρονιά που πέρασε και αυτή την πραγματικότητα κανείς αρμόδιος δεν μπορεί να εξακολουθεί να αγνοεί και να υποθάλπει.

Για ποιο λόγο επιλέξατε το ιδιωτικό Φροντιστήριο;

            Σύμφωνα με έρευνα της ΟΕΦΕ τον Απρίλιο του 2002 σε 10 Λύκεια επτά (7)
μεγάλων πόλεων και σε δείγμα 750 μαθητών Λυκείου τα αποτελέσματα υπήρξαν συντριπτικά.

  Πού νομίζετε ότι εξασφαλίζεται αποτελεσματικότερη βοήθεια καλύτερης ποιότητας σε ένα μαθητή Λυκείου;  

Πιστεύετε ότι τα τμήματα της Πρόσθετης Διδακτικής Στήριξης

μέσα στα Λύκεια;

Τι φταίει; Γιατί ενώ το Υπουργείο Παιδείας παροτρύνει τους μαθητές να χρησιμοποιούν την Π.Δ.Σ. αυτοί γυρίζουν την πλάτη στο κρατικό σχολείο; Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις και προτάσεις;

Σταχυολογούμε:

"Αν θέλει το Υπουργείο Παιδείας να εφαρμόσει πραγματικά αποτελεσματική διδακτική στήριξη, δεν έχει παρά να δώσει χρήματα στα παιδιά και ειδικά στους φτωχότερους. Οι ίδιοι οι μαθητές θα επιλέξουν που θα προετοιμαστούν καλύτερα, είτε για τις εξετάσεις, είτε για να περάσουν την τάξη. Είναι ολοφάνερο ότι κανένας δεν μπορεί να αντικαθιστά τη γνώμη των παιδιών χωρίς συνέπειες …"

02/08/2001

Γ. Ψαχαρόπουλος, Βουλευτής Επικρατείας

 " … Η ανάληψη εκ μέρους του κράτους της ευθύνης για τη μόρφωση των νέων σε όλες τις βαθμίδες δεν απαιτεί με κανέναν τρόπο η εκπαίδευση να γίνεται αποκλειστικά σε δημόσια εκπαιδευτήρια. Έτσι, προκειμένου να ανοίξουμε ένα παράθυρο ευκαιρίας για όσους νέους αδυνατούν να εξασφαλίσουν ποιοτικές εκπαιδευτικές υπηρεσίες, το οφείλουμε στους εαυτούς μας να πειραματιστούμε με τα πρωτοποριακά συστήματα κουπονιών που καθιερώνουν οι πολιτειακές κυβερνήσεις στις ΗΠΑ. Ας το τολμήσουμε … "

Γ. Μπήτρος

Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου

 ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΒΗΜΑ, Μάρτιος 2002  

"… Να προεκτείνω ακόμα περισσότερο από πολλές εμπειρίες ξένες. Τι να πρωτοπώ; Αμερική; Κίνα; Ιαπωνία; Ακόμα και στη μακρινή Βενεζουέλα. Την ανάγκη, δηλαδή, να αισθανόμαστε διαφορετικούς τύπους σχολείων, ανταγωνιστικούς μεταξύ τους. Θα μπορούσαμε λοιπόν στην Ελλάδα στα επόμενα χρόνια, επειδή ακριβώς έχουμε καλά φροντιστήρια τώρα, κυρίως αν συγχωνευτούν, εκσυγχρονιστούνε, ανεβάσουν την ποιότητά τους, θα μπορούσαμε να δούμε το φροντιστήρια σε κάθε τόπο, σε κάθε δήμο της Ελλάδας σαν μια βάση καλή, να ιδρύσουμε νέου τύπου σχολεία βασισμένα στα κουπόνια, αυτό που σε όλο τον κόσμο λέμε “Voucher School”.

 Θα μπορούσε, δηλαδή, το κράτος πειραματικά, π.χ. στο Περιστέρι, σε δήμους δηλαδή έντονα προβληματικούς όσον αφορά την εκπαίδευση, θα μπορούσε το κράτος, οι δήμοι ή οι νομαρχίες, να αναλάβουν μια μεγάλη πρωτοβουλία σε συνεργασία με τα φροντιστήρια της περιοχής τους και να ιδρύσουν νέους τύπους σχολείων. Να τους δώσουμε νέα κίνητρα, να δούμε το πρόβλημα των παλιών εγκαταστάσεων, που είναι το δυσκολότερο, οικόπεδα, οικοδομές, κ.λ.π. Και να ιδρύσουμε ένα σχολείο και από εκεί και πέρα το κράτος να πει σε αυτές τις περιφέρειες «κάνω το πείραμα, σας δίνω κουπόνια και διαλέξτε εσείς που θέλετε να πάτε. Στο δημόσιο; Στο ιδιωτικό; Σε αυτά του νέου τύπου σχολεία με τα φροντιστήρια που διαμορφώσαμε;  Διαλέξτε και πηγαίνετε».

 Έχουμε, λοιπόν, εδώ έναν ανταγωνισμό που θα ανεβάσει όλα τα standards της εκπαίδευσής σας. Θα αποτελέσει και μια πίεση στο δημόσιο σχολείο να εκσυγχρονιστεί, να γίνει αποδοτικό και όλοι θα έχουν κίνητρα γι’ αυτό και οικονομικό κίνητρο και οι καθηγητές του δημοσίου.

 Επειδή θα ανησυχήσουνε αυτοί που κόπτονται για την κοινωνική ευαισθησία, την κοινωνική δικαιοσύνη και αλληλεγγύη, θέλω να σας πω ότι τα “Voucher School” δηλαδή αίτημα των λευκών πλούσιων στρωμάτων των προαστίων, σήμερα είναι κεντρικό αίτημα του μαύρου κινήματος….."

Μίμης Ανδρουλάκης

Ιούνιος 2002

Παρέμβαση στο διεθνές φόρουμ της ΟΕΦΕ για τα παράλληλα σχολεία

στον κόσμο και τις νέες λογικές χρηματοδότησης στην εκπαίδευση

αντί επιλόγου

 Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της Eurostat , η χώρα μας εμφανίζεται τελευταία στην αποτελεσματικότητα των κοινωνικών παροχών της. Συγκεκριμένα, είμαστε η μοναδική χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην οποία ο δείκτης φτώχειας ΠΡΙΝ και ΜΕΤΑ τις κοινωνικές παροχές διατηρείται σε τόσο υψηλά επίπεδα.

 Παράλληλα, η έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθήνας για τις αναδιανεμητικές εκπτώσεις της δημόσιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι δαπάνες του κράτους για την Παιδεία ωφελούν τελικά το πλουσιότερο 60% του πληθυσμού, καθώς οι φτωχότεροι νέοι δε φθάνουν συνήθως έως το Πανεπιστήμιο. Δυστυχώς η δημόσια παιδεία συντηρεί τις ανισότητες στην διαμόρφωση ανθρωπίνου κεφαλαίου κι αυτό επιβάλλει την άμεση ανακατανομή των πόρων με πριμοδότηση των ασθενέστερων οικονομικά στρωμάτων για να μπορέσουν να λάβουν με ελεύθερη επιλογή ποιοτική εκπαίδευση.

 Ταυτόχρονα, επιβάλλεται η πολιτεία να αντιληφθεί ότι τα Φροντιστήρια αποτελούν κομμάτι μιας εβδομηντάχρονης εκπαιδευτικής πραγματικότητας, λειτουργούν εξισώτικα ως ιδιωτικά λαϊκά σχολεία, εποπτεύονται και πιστοποιούνται από το Υπουργείο Παιδείας, ανυψώνουν τους δείκτες της ποιότητας και μετεξελίσσονται σε κέντρα πολύπλευρης στήριξης των νέων ανθρώπων αναπτύσσοντας εκπαιδευτικές υπηρεσίες που δεν υπάρχουν στα κρατικά σχολεία.

 Η κρίση του εκπαιδευτικού μας συστήματος είναι δεδομένη και γίνεται επικίνδυνη, όσο οι ιθύνοντες δε συνειδητοποιούν ότι οφείλεται στην υπέρμετρη εμπλοκή του κράτους. Η σταδιακή και συντεταγμένη αποκρατικοποίηση της Παιδείας είναι επιτακτική για να αναζωογονήσει τα εκπαιδευτικά μας πράγματα.